Bỏ qua điều hướng
汉 HanNgu

Bảng Pinyin

Pinyin là cách ghi âm tiếng Trung bằng chữ Latinh. Một âm tiết = thanh mẫu (phụ âm đầu) + vận mẫu (vần) + thanh điệu. So sánh với tiếng Việt dưới đây chỉ là gần đúng – hãy bấm 🔊 nghe và bắt chước.

Thanh điệu

Thanh 1

ā

  • 妈 mā(mẹ)
  • 八 bā(số tám)
  • 飞 fēi(bay)

Cao và giữ đều (mức 5→5), như đang hát một nốt cao kéo dài.

⚠ Đọc thấp như thanh ngang tiếng Việt – cần cao hơn hẳn.

Thanh 2

á

  • 麻 má(tê; cây gai)
  • 来 lái(đến)
  • 学 xué(học)

Đi lên từ giữa lên cao (3→5), như khi hỏi lại “Hả?”. Gần dấu sắc nhưng lên dài và rõ hơn.

⚠ Lẫn với thanh 3: thanh 2 đi thẳng lên, không xuống trước.

Thanh 3

ǎ

  • 马 mǎ(con ngựa)
  • 好 hǎo(tốt)
  • 我 wǒ(tôi)

Xuống thấp rồi lên (2→1→4). Đứng một mình đọc đủ; trong câu thường chỉ đọc nửa đầu – xuống thấp và trầm.

⚠ Đọc như dấu hỏi tiếng Việt (gãy giữa) hoặc như dấu nặng (cụt). Cần trầm xuống thật thấp.

Thanh 4

à

  • 骂 mà(mắng)
  • 是 shì(là)
  • 去 qù(đi)

Rơi mạnh từ cao xuống thấp (5→1), ngắn và dứt khoát như ra lệnh “Đi!”.

⚠ Đọc như dấu huyền: huyền bắt đầu thấp và đi xuống nhẹ, thanh 4 bắt đầu CAO.

Thanh nhẹ

a

  • 妈妈 māma(mẹ)
  • 谢谢 xièxie(cảm ơn)
  • 我们 wǒmen(chúng tôi)

Thanh nhẹ: không có dấu, đọc ngắn và nhẹ, cao độ tùy chữ đứng trước. Hay gặp ở chữ thứ hai của từ lặp và trợ từ (吗, 呢, 的).

⚠ Tự đặt dấu cho chữ thanh nhẹ (đọc xièxiè) – nghe rất nặng nề.

Thanh mẫu (phụ âm đầu)

Âm môi

b

  • 爸 bà(bố)
  • 八 bā(số tám)
  • 不 bù(không)

Hai môi khép rồi bật ra nhẹ, KHÔNG bật hơi, dây thanh không rung – nghe ở giữa “b” và “p” tiếng Việt.

⚠ Đọc thành “b” tiếng Việt (rung, nặng) – vẫn hiểu được nhưng không chuẩn.

p

  • 怕 pà(sợ)
  • 朋 péng(bạn (trong 朋友))
  • 跑 pǎo(chạy)

Giống b nhưng bật mạnh luồng hơi: đặt tay trước miệng sẽ thấy hơi phả ra.

⚠ Không bật hơi ⇒ người nghe hiểu thành b (怕 pà thành 爸 bà).

m

  • 妈 mā(mẹ)
  • 买 mǎi(mua)
  • 米 mǐ(gạo)

Như “m” tiếng Việt.

f

  • 饭 fàn(cơm)
  • 飞 fēi(bay)
  • 风 fēng(gió)

Răng trên chạm nhẹ môi dưới, hơi lọt qua – như “ph” tiếng Việt.

Âm đầu lưỡi

d

  • 大 dà(to, lớn)
  • 对 duì(đúng)
  • 弟 dì(em trai)

Đầu lưỡi chạm lợi trên rồi bật ra, không bật hơi – như “t” tiếng Việt, KHÔNG phải “đ”.

⚠ Đọc thành “đ” tiếng Việt.

t

  • 他 tā(anh ấy)
  • 天 tiān(ngày, trời)
  • 听 tīng(nghe)

Như d nhưng bật hơi – như “th” tiếng Việt.

n

  • 你 nǐ(bạn)
  • 男 nán(nam)
  • 女 nǚ(nữ)

Như “n” tiếng Việt: hơi đi qua mũi.

⚠ Ai quen lẫn n/l khi nói tiếng Việt cần luyện kỹ: bịt mũi đọc n sẽ thấy nghẹt, đọc l thì không.

l

  • 来 lái(đến)
  • 老 lǎo(già, cũ)
  • 六 liù(số sáu)

Như “l” tiếng Việt: đầu lưỡi chạm lợi, hơi đi hai bên lưỡi, không qua mũi.

Âm cuống lưỡi

g

  • 哥 gē(anh trai)
  • 高 gāo(cao)
  • 贵 guì(đắt)

Cuống lưỡi chạm ngạc mềm rồi bật ra, không bật hơi – như “c/k” tiếng Việt.

k

  • 看 kàn(nhìn, xem)
  • 口 kǒu(miệng)
  • 快 kuài(nhanh)

Như g nhưng bật hơi mạnh. Là âm bật một lần, không kéo dài như “kh”.

⚠ Đọc thành “kh” kéo dài – đó là gần với h.

h

  • 好 hǎo(tốt)
  • 喝 hē(uống)
  • 很 hěn(rất)

Cuống lưỡi nâng gần ngạc mềm, hơi cọ xát ra – gần “kh” tiếng Việt nhưng nhẹ hơn; không phải “h” thở nhẹ.

Âm mặt lưỡi

j

  • 家 jiā(nhà)
  • 九 jiǔ(số chín)
  • 见 jiàn(gặp)

Mặt lưỡi áp lên ngạc cứng, đầu lưỡi chạm răng dưới, miệng dẹt như cười, không bật hơi. Gần “ch” tiếng Việt nhưng mềm hơn.

⚠ Lẫn với zh – j KHÔNG cong lưỡi.

q

  • 七 qī(số bảy)
  • 去 qù(đi)
  • 钱 qián(tiền)

Như j nhưng bật hơi.

⚠ Đọc thành “c/k” tiếng Việt vì nhìn chữ q – q luôn là âm mặt lưỡi bật hơi.

x

  • 西 xī(phía tây)
  • 学 xué(học)
  • 小 xiǎo(nhỏ)

Mặt lưỡi gần ngạc cứng, hơi lọt qua khe hẹp – như “x” tiếng Việt nhưng miệng dẹt hơn.

Âm uốn lưỡi

zh

  • 中 zhōng(giữa)
  • 这 zhè(này)
  • 知 zhī(biết)

Cong đầu lưỡi lên chạm phía sau lợi trên rồi bật ra, không bật hơi – gần “tr” tiếng Việt.

⚠ Không cong lưỡi ⇒ thành z (lưỡi thẳng).

ch

  • 吃 chī(ăn)
  • 茶 chá(trà)
  • 车 chē(xe)

Như zh nhưng bật hơi.

sh

  • 是 shì(là)
  • 书 shū(sách)
  • 手 shǒu(tay)

Cong lưỡi như zh, hơi lọt qua khe – gần “s” cong lưỡi của giọng miền Trung, miền Nam.

⚠ Đọc thành “x” tiếng Việt (lưỡi thẳng) ⇒ người nghe hiểu thành s.

r

  • 人 rén(người)
  • 热 rè(nóng)
  • 日 rì(ngày)

Cong lưỡi như sh nhưng dây thanh rung, hơi nhẹ – không rung đầu lưỡi như “r” tiếng Việt, cũng không đọc thành “d” hay “z”.

⚠ Đọc 人 rén thành “dân” hoặc “lén”.

Âm đầu lưỡi trước

z

  • 在 zài(ở)
  • 字 zì(chữ)
  • 坐 zuò(ngồi)

Đầu lưỡi thẳng chạm sau răng trên rồi bật ra, không bật hơi – như “ts”.

⚠ Lẫn với zh – z KHÔNG cong lưỡi.

c

  • 菜 cài(món ăn, rau)
  • 次 cì(lần)
  • 草 cǎo(cỏ)

Như z nhưng bật hơi mạnh – “ts” có hơi.

⚠ Đọc thành “x” tiếng Việt vì nhìn chữ c.

s

  • 四 sì(số bốn)
  • 三 sān(số ba)
  • 岁 suì(tuổi)

Đầu lưỡi gần sau răng trên, hơi lọt qua – như “x” tiếng Việt.

Vận mẫu (vần)

Vần đơn

a

  • 八 bā(số tám)
  • 大 dà(to)
  • 他 tā(anh ấy)

Mở miệng to, như “a” tiếng Việt.

o

  • 波 bō(sóng)
  • 婆 pó(bà (trong 老婆))
  • 摸 mō(sờ)

Tròn môi như “ô” rồi trượt nhẹ sang “ua”. Chỉ đi sau b p m f (bo nghe như “bua” nhẹ).

e

  • 喝 hē(uống)
  • 车 chē(xe)
  • 饿 è(đói)

Miệng hơi mở, lưỡi lùi sau, môi không tròn – giữa “ơ” và “ưa” tiếng Việt.

⚠ Đọc thành “e” tiếng Việt – sai hoàn toàn.

i

  • 一 yī(số một)
  • 你 nǐ(bạn)
  • 是 shì(là)

Như “i”. Riêng sau zh ch sh r z c s, -i KHÔNG đọc “i” mà giữ nguyên vị trí lưỡi của âm đầu, kéo dài (gần “ư”): zhi, shi, si.

⚠ Đọc 是 shì có âm “i” rõ như “si”.

u

  • 五 wǔ(số năm)
  • 不 bù(không)
  • 书 shū(sách)

Tròn môi nhỏ, lưỡi lùi sau – như “u”.

ü

  • 女 nǚ(nữ)
  • 绿 lǜ(xanh lá)
  • 去 qù(đi)

Lưỡi đặt như “i”, môi tròn như “u” – gần “uy” đọc liền thành một âm. Sau j q x và y bỏ hai chấm nhưng vẫn đọc ü.

⚠ Đọc 去 qù thành “cu” – sai, phải là ü.

Vần kép

ai

  • 爱 ài(yêu)
  • 来 lái(đến)
  • 买 mǎi(mua)

Như “ai”.

ei

  • 黑 hēi(đen)
  • 美 měi(đẹp)
  • 给 gěi(cho)

Gần “ây”.

ao

  • 好 hǎo(tốt)
  • 高 gāo(cao)
  • 早 zǎo(sớm)

Gần “ao”: mở miệng to rồi tròn môi.

ou

  • 口 kǒu(miệng)
  • 走 zǒu(đi bộ)
  • 后 hòu(sau)

Gần “âu”.

⚠ Đọc thành “ô”.

Vần mũi

an

  • 饭 fàn(cơm)
  • 三 sān(số ba)
  • 看 kàn(nhìn)

Gần “an”; kết thúc khi đầu lưỡi chạm lợi trên.

en

  • 人 rén(người)
  • 很 hěn(rất)
  • 门 mén(cửa)

Gần “ân”.

ang

  • 忙 máng(bận)
  • 汤 tāng(canh)
  • 上 shàng(trên)

Gần “ang”: lưỡi lùi về sau, miệng mở.

eng

  • 冷 lěng(lạnh)
  • 风 fēng(gió)
  • 生 shēng(sinh)

Gần “âng”: lưỡi lùi về sau.

⚠ Đọc giống en – người Việt rất hay lẫn hai vần này.

ong

  • 中 zhōng(giữa)
  • 东 dōng(phía đông)
  • 红 hóng(đỏ)

Gần “ung” (tròn môi) – không phải “ông”.

Vần bắt đầu bằng i

ia

  • 家 jiā(nhà)
  • 下 xià(dưới)
  • 牙 yá(răng)

i trượt nhanh sang a – gần “ia” đọc liền một âm. Đứng một mình viết ya.

ie

  • 谢 xiè(cảm ơn)
  • 姐 jiě(chị gái)
  • 也 yě(cũng)

Gần “iê”. Đứng một mình viết ye.

iao

  • 小 xiǎo(nhỏ)
  • 叫 jiào(gọi, tên là)
  • 要 yào(muốn)

i trượt sang ao, đọc liền một âm (gần “i-ao”). Đứng một mình viết yao.

iu

  • 六 liù(số sáu)
  • 九 jiǔ(số chín)
  • 有 yǒu(có)

Dạng viết tắt của iou: đọc i → ô → u liền nhau, gần “iêu”. Đứng một mình viết you.

ian

  • 天 tiān(ngày, trời)
  • 见 jiàn(gặp)
  • 钱 qián(tiền)

Đọc gần “iên” – KHÔNG đọc tách “i-an”. Đứng một mình viết yan.

⚠ Đọc thành “i-an” theo mặt chữ.

in

  • 您 nín(ngài)
  • 心 xīn(tim)
  • 今 jīn(nay)

Gần “in”. Đứng một mình viết yin.

iang

  • 两 liǎng(hai)
  • 想 xiǎng(muốn, nhớ)
  • 样 yàng(kiểu)

i trượt sang ang, đọc liền. Đứng một mình viết yang.

ing

  • 听 tīng(nghe)
  • 明 míng(sáng)
  • 星 xīng(ngôi sao)

Gần “inh”. Đứng một mình viết ying.

⚠ Đọc giống in.

iong

  • 熊 xióng(con gấu)
  • 用 yòng(dùng)
  • 穷 qióng(nghèo)

Gần “i-ung” đọc liền. Đứng một mình viết yong.

Vần bắt đầu bằng u

ua

  • 花 huā(hoa)
  • 话 huà(lời nói)
  • 瓜 guā(quả dưa)

Gần “oa”. Đứng một mình viết wa.

uo

  • 我 wǒ(tôi)
  • 多 duō(nhiều)
  • 国 guó(nước)

u trượt sang o, gần “ua”. Đứng một mình viết wo.

uai

  • 快 kuài(nhanh)
  • 外 wài(ngoài)
  • 帅 shuài(đẹp trai)

Gần “oai”. Đứng một mình viết wai.

ui

  • 对 duì(đúng)
  • 贵 guì(đắt)
  • 水 shuǐ(nước)

Dạng viết tắt của uei: đọc gần “uây”. Đứng một mình viết wei.

⚠ Đọc thành “ui” tiếng Việt.

uan

  • 晚 wǎn(muộn, tối)
  • 关 guān(đóng)
  • 短 duǎn(ngắn)

Gần “oan”. Đứng một mình viết wan. (Sau j q x là üan – xem bên dưới.)

un

  • 问 wèn(hỏi)
  • 春 chūn(mùa xuân)
  • 困 kùn(buồn ngủ)

Dạng viết tắt của uen: đọc gần “uân”. Đứng một mình viết wen. (Sau j q x là ün.)

uang

  • 王 wáng(vua; họ Vương)
  • 床 chuáng(giường)
  • 黄 huáng(vàng)

Gần “oang”. Đứng một mình viết wang.

ueng

  • 翁 wēng(ông lão)

Chỉ có một âm tiết: weng, gần “uâng”.

Vần bắt đầu bằng ü

üe

  • 月 yuè(tháng)
  • 学 xué(học)
  • 雪 xuě(tuyết)

Gần “uyê”. Sau j q x và y viết bỏ hai chấm (jue, que, xue, yue); sau n l giữ (nüe, lüe).

üan

  • 远 yuǎn(xa)
  • 全 quán(toàn)
  • 选 xuǎn(chọn)

Gần “uyên”. Chỉ đi sau j q x và y: juan, quan, xuan, yuan.

⚠ Đọc 全 quán thành “quan” (oan) – sai, đây là üan.

ün

  • 云 yún(mây)
  • 裙 qún(váy)
  • 军 jūn(quân đội)

Gần “uyn”. Chỉ đi sau j q x và y: jun, qun, xun, yun.

Vần đặc biệt

er

  • 二 èr(số hai)
  • 儿 ér(con, trẻ)
  • 耳 ěr(tai)

Đọc “ơ” rồi cong đầu lưỡi lên. Cũng là âm cuốn lưỡi 儿 ghép vào cuối âm khác (哪儿 nǎr).

Bảng ghép vần

402 âm tiết của tiếng Phổ thông. Bấm vào một ô để nghe đủ 4 thanh. Ô trống = không có âm tiết đó. Cột đầu tiên là âm tiết không có thanh mẫu (viết theo quy tắc y/w).

Âm thanh của âm tiết này chưa được tạo.

Vần ∅ b p m f d t n l g k h j q x zh ch sh r z c s
a
o
e
-i
i
u
ü
ai
ei
ao
ou
an
en
ang
eng
ong
er
ia
ie
iao
iu
ian
in
iang
ing
iong
ua
uo
uai
ui
uan
un
uang
ueng
üe
üan
ün

Âm thanh bảng ghép vần là giọng máy (Azure) đọc theo Pinyin, chưa được giáo viên nghe lại từng ô. Một số âm tiết rất ít gặp trong thực tế (vd. nüe, ei).

Quy tắc viết Pinyin

1. Âm tiết không có thanh mẫu: thêm y / w

  • i → yi, u → wu, ü → yu
  • Vần bắt đầu bằng i: đổi i thành y – ia → ya, ie → ye, iao → yao, iu → you, ian → yan, iang → yang, iong → yong; riêng in → yin, ing → ying.
  • Vần bắt đầu bằng u: đổi u thành w – ua → wa, uo → wo, uai → wai, ui → wei, uan → wan, un → wen, uang → wang, ueng → weng.
  • Vần bắt đầu bằng ü: viết yu – üe → yue, üan → yuan, ün → yun.

2. Hai chấm trên ü

  • Sau j q x và y: bỏ hai chấm nhưng vẫn đọc ü – ju, qu, xu, yu; jue, quan, xun.
  • Sau n l: giữ hai chấm để phân biệt – nǚ (女) ≠ nǔ (努), lǜ (绿) ≠ lù (路); nüè, lüè.
  • j q x không bao giờ đi với u thật, nên “qu” luôn là qü.

3. Viết tắt iou, uei, uen

  • Có thanh mẫu đứng trước thì viết gọn: liu (l + iou), gui (g + uei), lun (l + uen).
  • Khi đọc vẫn đầy đủ: liù gần “liêu”, guì gần “guây”, lún gần “luân”.

4. Đặt dấu thanh lên chữ nào?

  • Có a → đặt trên a: hǎo, xiǎo. Không có a nhưng có e → trên e: xiè, lüè.
  • Có ou → trên o: dǒu, yǒu.
  • Còn lại → trên nguyên âm cuối: liù, guì, duō.
  • Dấu đặt trên i thì bỏ chấm: nǐ, yī. Thanh nhẹ không có dấu: māma.

5. Dấu cách âm, viết liền, viết hoa

  • Âm tiết sau bắt đầu bằng a, o, e thì dùng dấu ' để không đọc nhầm: Xī'ān (西安, 2 âm tiết) khác xiān (先, 1 âm tiết); tiān'ānmén.
  • Các âm tiết của một từ viết liền: péngyou, xuéxiào; giữa các từ cách nhau: wǒ shì xuésheng.
  • Viết hoa chữ cái đầu câu và tên riêng: Zhōngguó, Běijīng, Wáng Fāng.

Luyện nghe nhanh

Máy phát ngẫu nhiên một âm tiết trong bảng – bạn chọn đáp án. Không giới hạn số lần, không tính điểm vào bài học.

Âm thanh bảng ghép vần chưa được tạo.